Tuin winterklaar maken: wat doe je in oktober en november?

Wanneer maak je je tuin winterklaar?

Meestal in oktober en november, als de bladeren vallen en voordat het echt gaat vriezen. Een vaste datum is er niet, want het hangt af van het weer. Gras groeit bijvoorbeeld gewoon door zolang het warmer is dan ongeveer 7 graden. Kijk dus naar het weer en niet naar de kalender.

Checklist voor oktober en november

Bladeren: laten liggen of opruimen?

Allebei, maar op de juiste plek. Blad op het gazon, op paden en op groenblijvende planten haal je weg. Op het gras houdt het licht en vocht tegen, waardoor kale plekken ontstaan. Op paden wordt het glad.

In de borders en onder hagen laat je het blad juist liggen. Egels maken er hun winternest van. Wormen, spinnen en insecten schuilen eronder en maken er compost van, wat je grond beter maakt. Vogels als de winterkoning, roodborst en heggenmus leven weer van die kleine beestjes. In een nacht met strenge vorst kunnen zij tot 10 procent van hun lichaamsgewicht verbranden om warm te blijven, dus overdag hebben ze dat voedsel hard nodig.

Dit werkt het best met blad van inheemse bomen en struiken, dat wordt goed afgebroken. Hark liever dan dat je een bladblazer gebruikt. Dat is minder vervuilend en beter voor de dieren in je tuin.

Borders: laat uitgebloeide planten staan

Het is verleidelijk om de border in het najaar kaal te knippen. Toch laat je uitgebloeide planten beter staan tot het voorjaar. Zaadvogels eten de zaden in de winter, en in holle stengels overwinteren insecten, met hun eitjes, larven en poppen. Knip de stengels pas in het voorjaar terug.

Wat je wel nu kunt doen: vaste planten die te groot zijn geworden opgraven, met een spade in stukken steken en ergens anders in de tuin terugzetten. Snoeiafval en takken kun je op een hoop in een hoekje leggen. Zo'n takkenhoop is in de winter een schuilplek voor insecten en egels.

Gazon winterklaar maken

• Maaien: alleen nog als het zacht weer is en het gras groeit. Zet de maaier een stand hoger dan in de zomer.
• Blad: hark het regelmatig van het gras.
• Vorst: loop niet over een bevroren gazon. De grassprieten worden broos en breken, en je voetstappen blijven nog lang zichtbaar.
• Water op het gras: blijft er water op het gazon staan, prik dan gaatjes met een riek en borstel er zand in. Doe dat alleen als de grond niet drassig is.
• Mest: gebruik geen overgebleven zomermest. Die bevat veel stikstof, waardoor het gras zacht doorgroeit en eerder ziek wordt. Een herfstmest geef je alleen als het gras slecht groeit.

Wil je een nieuw gazon? Lees dan wanneer je het beste graszoden kunt leggen.

Potten en kuipplanten

Het grootste gevaar voor planten in potten is niet de koude lucht, maar dat de potgrond bevriest. Daar kan een plant aan doodgaan. Zo bescherm je ze:

• Zet potten bij elkaar tegen een muur van het huis. Dat beschermt de wortels tegen de kou.
• Haal de schotels onder de potten weg, zodat de grond niet in het water staat.
• Geef geen water als er vorst wordt verwacht. Groenblijvers en coniferen in pot controleer je wel elke week, want die kunnen in de winter uitdrogen.
• Wordt het koud, wikkel de pot dan in vliesdoek. Een dikke laag vliesdoek geeft ongeveer 2 graden extra bescherming.

Hagen, struiken en bomen

Bladverliezende bomen, struiken en hagen, zoals beuk, haagbeuk en hazelaar, kun je in november snoeien. Groenblijvers en prunussoorten laat je tot het voorjaar staan. Bessenstruiken snoei je pas in het vroege voorjaar, zodat vogels er in de winter nog van kunnen eten. Ook klimop met bessen laat je tot na de winter staan.

• Knip struikrozen ongeveer een derde terug, zodat ze minder heen en weer waaien in de wind.
• Bind klimplanten en leiplanten goed vast aan hun steun.
• Valt er veel sneeuw, veeg die dan van coniferen af. Zware sneeuw duwt de takken uit elkaar.

Wanneer je welke haag knipt, lees je in wanneer snoei je een haag.

Planten in het najaar

Het najaar is de beste tijd om nieuwe planten in de grond te zetten. Voorjaarsbollen hebben een koude periode nodig om goed te bloeien. Narcissen, krokussen en hyacinten plant je tot eind september, tulpen in november.

Vanaf november zijn ook bomen, struiken en hagen met blote wortel te koop. Plant ze direct, voordat de wortels uitdrogen. Is de grond bevroren of drassig, kuil ze dan tijdelijk in. Planten met blote wortel slaan vaak beter aan en zijn beter voor het milieu. Bescherm jonge aanplant in koude periodes tegen wind.

Buitenkraan en tuinslang

Een buitenkraan bevriest veel sneller dan een kraan binnen, en een gesprongen leiding is duur. Drinkwaterbedrijf Vitens adviseert om de buitenkraan zelf af te tappen:

1. Draai het kraantje van de leiding naar de buitenkraan dicht.
2. Open het kleine aftapkraantje eronder, zodat er wat water uitloopt.
3. Zet de buitenkraan helemaal open, zodat het laatste water eruit loopt.

Laat ook de tuinslang leeglopen en berg hem binnen op.

Help dieren de winter door

• Egels: maak een egelhuis van een omgekeerde kist of een paar planken, gevuld met droog blad. Zorg dat egels van tuin naar tuin kunnen, bijvoorbeeld met een opening onderaan de schutting.
• Nestkasten: haal oude nesten eruit en maak de kast schoon voor de eerste koude nachten. Vogels slapen er in de winter graag in.
• Vijver: haal ongeveer een derde van de waterplanten weg en laat ze even op de kant liggen, zodat waterdiertjes terug kunnen kruipen.

Tuin winterklaar laten maken in de provincie Utrecht

Geen tijd of geen zin om zelf alles te doen? Wij maken tuinen winterklaar in de hele provincie Utrecht. We doen het zoals in dit artikel staat: blad van het gazon en de paden, borders netjes maar niet kaal, hagen en struiken op het goede moment snoeien en potten beschermen. Uitgebloeide planten en blad onder de haag laten we bewust liggen, tenzij jij het anders wilt.

• Bij een kleine klus stuur je een paar foto's en krijg je direct de exacte prijs. Bij een grotere klus komen we gratis kijken.
• Je weet altijd vooraf wat het kost, en na een bezoek zit je nergens aan vast.
• Het groenafval nemen we mee.
• Ook in de winter werken we door. Wil je dit niet elk jaar zelf regelen, dan kan het ook als vast onderhoud.

Denk je al verder dan winterklaar, bijvoorbeeld aan een nieuwe tuin met meer groen voor het voorjaar? Dan is de winter een goed moment om samen te kijken wat er kan. Ook dat tuinadvies aan huis is gratis.

Veelgestelde vragen over je tuin winterklaar maken

Wat doe je in oktober in de tuin?

Hark het blad van het gazon en de paden en leg het in de borders of onder de haag. Maai alleen nog bij zacht weer, met de maaier een stand hoger. Plant voorjaarsbollen en zet potten bij elkaar tegen de muur voordat het gaat vriezen.

Wanneer maak je je tuin winterklaar?

Meestal in oktober en november, als de bladeren vallen en voordat het echt gaat vriezen. Er is geen vaste datum. Kijk naar het weer: gras groeit bijvoorbeeld door zolang het warmer is dan ongeveer 7 graden.

Moet je je tuin winterklaar maken of niet?

Niet alles. Uitgebloeide planten en blad in de borders laat je beter liggen, want vogels, egels en insecten hebben ze in de winter nodig. Een paar klussen zijn wel slim: blad van het gazon, potten beschermen en de buitenkraan aftappen.

Wanneer kun je in het najaar snoeien?

Bladverliezende bomen, struiken en hagen zoals beuk, haagbeuk en hazelaar kun je in november snoeien. Groenblijvers, prunussoorten en bessenstruiken laat je tot het voorjaar staan. Uitgebloeide vaste planten knip je pas in het voorjaar terug.

Kun je je tuin winterklaar laten maken?

Ja, wij doen dat in de hele provincie Utrecht. Stuur ons een paar foto's via WhatsApp. Bij een kleine klus krijg je direct de exacte prijs, bij een grotere klus komen we gratis kijken. Het groenafval nemen we mee.

Meer vragen? Bekijk onze veelgestelde vragen.